Tartan is een geweven ruitpatroon waarbij gekleurde banen zowel in de lengte als in de breedte door de stof lopen. Waar twee banen van dezelfde kleur elkaar kruisen wordt het vlak feller, op de andere kruispunten mengen de kleuren zich. Zo ontstaat het blokkenpatroon dat je kent van de Schotse kilt, van oudsher in wol. In de herenmode zie je het vooral terug op sjaals en geruite overhemden

Waar de Schotse ruit vandaan komt

Veel ruiten hoorden oorspronkelijk bij een streek. De Schotten koppelden ze pas in de negentiende eeuw systematisch aan hun clans. Daartussen zat een breuk: na de Slag bij Culloden in 1746 kwam de Dress Act, die vanaf augustus 1747 de hooglandkleding verbood, waaronder de kilt. Tartan zelf verdween niet, maar de hooglandse manier van dragen wel.

Het verbod hield vijfendertig jaar stand en kostte veel weefkennis. De herleving kwam met koning George IV, die in 1822 in kilt in Edinburgh verscheen. Inmiddels staan er duizenden ruiten geregistreerd, niet alleen van clans en families maar ook van steden en bedrijven. Vaste regels over wie wat mag dragen bestaan niet.

Zo draag je tartan

Houd het bij één opvallend item en laat de rest effen. Een sjaal is daarvoor de makkelijkste ingang: die ligt tegen je jas aan en vraagt verder niets van je outfit. Wil je meer, dan zijn een geruit overhemd onder een effen trui of een geruit colbert op een donkere pantalon de volgende stap. Kies bij een grove ruit met veel kleurcontrast een rustige broek en houd je schoenen en riem in één kleurlijn. Tartan zie je vaak in flanel of wol, dus reken op een materiaal dat bij najaar en winter past.

Let op één verschil dat vaak door elkaar loopt: tartan is een kleurpatroon, visgraat is een binding. Een binding is de manier waarop de draden elkaar kruisen. De twee sluiten elkaar niet uit: traditioneel tartandoek is zelf in keper geweven. Hoe groot een ruit uitvalt zie je pas op de stof zelf. Binnen de geruite collectie loopt dat uiteen van een fijne ruit op een overhemd tot een grove op een colbert.